Honderdduizend bomen en een bos van draad

Artikel in Den Haag Centraal van 24 maart 2021

Sarah Vrugt borduurde samen met meer dan duizend vrijwilligers tientallen bomen op een doorzichtig doek. In Museum Panorama Mesdag is het in spiraalvorm opgesteld.

I

n een jaar tijd heeft textielkunstenares Sara Vrugt met meer dan duizend vrijwilligers een bos geborduurd op een doek van honderd vierkante meter. ‘Honderdduizend bomen en een bos van draad’ heet het project, dat tentoongesteld wordt in Museum Panorama Mesdag. Het zwarte, half doorschijnende doek is in spriraalvorm opgehangen. Op die manier kun je langs de kleurige bomen wandelen die in miljoenen steekjes op het doek weergegeven zijn, om in het midden uit te komen.

De spriraalvorm doet denken aan het Panoroma van Scheveningen dat in 1881 door Hendrik Willem Mesdag werd geschilderd en op de bovenverdieping te bezichtigen is. Het museum is van plan om de komende jaren vergelijkbare spectaculaire installaties binnen te halen. De eerste, in 2019, was de cirkelvormige installatie ‘Panorama Hèsjtek’ van kunstenares Hanna de Haan, bestaande uit twintig grote en bewerkte houtplaten.

 

Regenboog

Een van de drijfveren van Sarah Vrugt is, dat ze wil bijdragen aan de bescherming van de natuur. Niet door met een beschuldigende vinger te wijzen, maar met optimisme en een knipoog. Haar project begon een jaar geleden met pop-up ateliers, waar groepen van twintig personen tegelijk aan het doek werkten op locaties als de Centrale Bibliotheek in Den Haag en de Hortus Botanicus in Leiden. Toen dat niet meer kon vanwege de coronacrisis, kwam Vrugt op het idee om borduurpakketjes te maken met ontwerpen van verschillende blaadjes en garens in verschillende kleuren. De pakketjes werden aan vrijwilligers toegestuurd die op die manier thuis aan de slag konden. De duizenden blaadjes liggen nu nog als een prachtige regenboog verspreid over een doek op de vloer. Als ze vastgemaakt zijn, zal ook dit doek een plaats krijgen in het bos.

 

Wortels

Het ‘bos van draad’ begint met jonge scheuten die steeds groter worden. Hier en daar veranderen ze in stronken en uiteindelijk sterven ze weer. De kleuren zijn in schuine banen verwerkt en geven de suggestie van gefilterd zonlicht in verschillende tinten. Onder de lijn van de aarde zijn de wortels van de bomen te zien, die bestaan uit geschreven teksten. Het zijn verhalen over persoonlijke ervaringen met de natuur. “De verhalen zijn ook te beluisteren met een audiotour,” vertelt Vrugt. “Elk verhaal past bij een van de thema’s van het kunstwerk.”

Hier en daar zitten felgekleurde vogels op de takken. De kwinkelerende geluiden zijn al te horen, de bedoeling is dat de geuren van het bos er ook nog bijkomen.

“De vogels zijn geborduurd voor degenen die er een geadopteerd hebben. Zij hebben een donatie gedaan waarmee straks echte bomen geplant kunnen worden. Het plan is om aan honderdduizend nieuwe bomen te komen. We zitten nu aan zeventigduizend en we willen echt een heel nieuw bos planten. In setjes van twee zijn geborduurde blaadjes te koop, die je als minikunstwerkjes thuis op kunt hangen. Ook de opbrengst daarvan wordt besteed aan het planten van nieuwe bomen.”

Het kunstwerk gaat een reis maken, het startpunt is Museum Panorama Mesdag  en de eindbestemming is de tuin van Museum Belvédère in Heerenveen in 2023. Daar zal het werk buiten tentoongesteld worden om langzaam te vergaan. In de zoom van het kunstwerk zijn zaden verwerkt die uit de inheemse zadenbank van Staatsbosbeheer komen, zo zal het doek in een echt spiraalvormig bos veranderen en uiteindelijk terugkeren naar de natuur.

 

‘Honderdduizend bomen en een bos van draad’, van Sarah Vrugt. In Museum Panorama Mesdag, tot en met 25 juli. Meer informatie www.panorama-mesdag.nl 

 

 

WINKELEN ALS ‘LIFSTYLE EXPERIENCE'

Artikel in Den Haag Centraal van 25 maart 2021

 Een groter en luxueuzer winkelcentrum als Westfield Mall had Nederland nog nooit. De opening is een feit, maar het winkelen moet nog even op afspraak.

 

De splinternieuwe Westfield Mall of the Netherlands in Leidschendam is een paradijs vol verleidingen. Echt voluit shoppen is er helaas nog niet bij, dat moet op afspraak, maar langs de winkels wandelen en naar binnen kijken, dat kan al wel. Het winkelcentrum opende op 18 maart haar deuren - door de coronacrisis een half jaar later dan gepland - en kwam in de plaats van het oude Leidsenhage.

Westfield Mall is het eerste overdekte winkelcentrum van deze omvang in Nederland. Er zijn 280 winkels en restaurants op een oppervlakte van117.000 vierkante meter. De bovenverdieping, ‘Eet Theater’ genoemd, met onder meer verschillende restaurants, een enorme bioscoop en een Spa, is nog gesloten, maar beneden op de versmarkt ‘Fresh!’ kun je wél van alles kopen en meenemen. Er worden kookshows, bakworkshops en proeverijen georganiseerd, onder de supervisie van beroemdheden als televisiekokkin Miljuschka Witzenhausen en meesterbakker Robèrt van Beckhoven (bekend van ‘Heel Holland Bakt’).

 

Victoria’s Secret

Een bezoek aan de Mall is een ‘lifestyle experience’, een beetje vergelijkbaar met een overdekt pretpark voor volwassenen. De winkelpuien zijn van glas en de interieurs zijn gemaakt om klanten naar binnen te lokken. Bezoekers komen ogen tekort. In de wandelpaden staan pop-upshops, alles is even verzorgd en prachtig gestyled. Hippe merken, lokale ontwerpers, meubelmakers en exclusieve boekenwinkels vechten om aandacht. Bij Dilo’s Barbershop kun je in goud met zwarte draaistoelen plaatsnemen om geknipt of geschoren te worden, alsof je in Hollywood bent.

Een van de attracties in de Westfield Mall is Victoria’s Secret, nu voor het eerst met alle producten in Nederland. Eindelijk is nu ook hier de gewilde lingerie te koop. Op de openingsdag vormt zich al direct een lange rij voor de winkel, er staan al duizenden afspraken geregistreerd.

Op het looppad van ‘The Gallery’, het boetiekgedeelte, is op dit moment de Chocolate Company te vinden met de lekkerste cappuccino ooit en met exotische chocoladeverrassingen. In Den Haag zijn ze te vinden op de Turfmarkt. Even verderop staat Waffle Island met prachtige taartjes, wafels en verse crèpes op bestelling, een roze kersenbloesem groeit frivool vanuit het midden omhoog, het is een lust voor het oog.

Miccy’s Jewelz verkoopt kleurige oorbellen, unieke ontwerpen met anti-allergische haakjes en gemaakt van natuurlijke materialen. “Opeens zag ik Màxima en Doutzen Kroes met mijn oorbellen,” zegt de ontwerpster, die vandaag zelf aanwezig is. Ze begon haar eigen oorbellen te maken omdat ze niet tegen namaakmetalen kon en verkocht eerst alleen online, maar heeft inmiddels een winkel in Dubai. Haar atelier zit op de Binkhorstlaan.

 

Toekomstmuziek

Er zijn winkels van Nijntje, Pandora en Scotch&Soda. Swarowski trekt aandacht met een sprankelend roze interieur, maar ook Bever Sport, Nolten en Paagman zijn in de Mall te vinden, er is zelfs een legowinkel. Onze eigen Haagse tassenverkoper Omar Munie - van de omstreden winkel aan het Noordeinde - zien we ook terug. Hij loopt trots door zijn winkel met onder elke arm een tas.

In de showroom van Polestar Space, een automerk van Volvo, staan elektrische auto’s die alleen online te koop zijn. Vanuit de enorme parkeergarage onder het complex kun je in de klaarstaande auto’s wél een proefritje door de buurt maken.

De foodmarkt ‘Fresh!’ Is een van de paradepaardjes van de Mall en is al twee jaar eerder geopend. Alle producten zien er prachtig uit en zijn aantrekkelijk uitgestald. Er is een oud-Hollands winkelstraatje gecreëerd met daarin een bakker en een slager, maar er is ook een Aziatische supermarkt. Er hangt een gezellige sfeer, maar helaas kan er nu geen koffie gedronken worden, dat is nog toekomstmuziek. Op de bovenverdieping is een bakkerij van Robèrt van Beckhoven gepland, met een oppervlakte van 800 vierkante meter.

 

Dakrand

Het indrukwekkende interieur en exterieur van de Mall is ontworpen door MSVA Architects onder leiding van Roberto Meyer. De golvende dakrand is geïnspireerd op een zijden sjaal. Aan de kant van de Heuvelweg is een groot deel van de gevel met groene planten bekleed.

Het aantal bezoekers wordt ‘in de gaten gehouden en geteld’, als er teveel mensen binnen zijn, worden de deuren tijdelijk gesloten. Mondkapjes zijn verplicht. Op de website van Westfield Mall staan alle winkels aangegeven. Voor een afspraak moet nu nog elke winkel apart benaderd worden, via hun eigen website of telefoonnummer. Dat is op dit moment nog even lastig, maar zal hopelijk niet lang meer duren.

Het grote overdekte winkelcentrum doet on-Nederlands aan maar er is geen twijfel over mogelijk dat velen zich er thuis zullen voelen. Als alle winkels weer open zijn, worden twaalf miljoen bezoekers per jaar verwacht. Er staan ook nog verschillende festiviteiten in de planning. Als het weer mag!

 

Westfield of the Netherlands, open maandag 11.00 – 20.00 uur, dinsdag t/m zaterdag10.00 – 20.00 uur. Zondag 12.00 – 18.00 uur, Leidschendam. Meer informatie nl.westfield.com

 

Trap in beweging

Willem Besselink speelt met ritme en beweging door een oude trap te laten draaien. Te zien vanaf de straat.

 Artikel Den Haag Centraal van 18 maart 2021 

Door de ramen van straatgalerie De Spelonk aan de Valkenboslaan is de installatie ‘Wenteltrap’ van kunstenaar Willem Besselink (1980) vanaf de stoep te zien. Een oude trap draait in al zijn honderdjarige schoonheid op een sokkel om zijn as.

Kunstverzamelaars Bart Dirks (journalist voor de Volkskrant) en Roeland Merks (hoogleraar mathematische biologie) gebruiken sinds september 2020 een deel van hun woonhuis als kunstruimte. Besselink is de tweede kunstenaar die door hen is uitgenodigd om zijn werk te laten zien.

“Een jaar geleden konden we een gedeelte van de massagesalon hiernaast bij ons huis kopen, maar de trap moest eruit,” zegt Roeland Merks. “Wij kenden het werk van Willem Besselink, die vaak iets met architectonische elementen doet en vroegen of hij hem wilde hebben. De trap is toen naar zijn atelier gegaan, maar nu weer terug als kunstobject.”

‘Wenteltrap’ maakt krakende en puffende geluiden tijdens het ronddraaien. Alsof een puber in het holst van de nacht voorzichtig op kousenvoeten naar boven sluipt en zijn ouders niet wakker wil maken. Miljoenen voetstappen hebben de treden afgesleten tot wat ze nu zijn. Het is een trap met geschiedenis, alles zit er nog op en aan. De gedeeltes die ooit in de massagesalon zichtbaar waren, zijn roze, maar daar waar de bekleding eraf getrokken is, zie je flarden blauwe en witte verf. Er zijn ook stukken van het oude hout te zien, met gaatjes en kromme spijkers erin. Hier en daar hangt nog een sliertje wol, aan de zijkant staan de originele potloodstrepen van de timmerman.

 

Dynamiek van verval

Veel installaties van Willem Besselink geven langslopende toeschouwers de illusie van ritme en beweging, licht en schaduw speelt daarin ook vaak een rol. “Het is de eerste keer dat hij een installatie maakt die zélf beweegt. Normaal loopt iemand omhoog of omlaag, maar nu staat de kijker stil en de trap draait,” zegt Roeland Merks. “Dat is een heel andere ervaring.”

Willem Besselink is een van de vaste deelnemers aan het kunstproject ‘If Paradise Is Half As Nice (IPIHAN)’. IPIHAN is gericht op het maken van kunst in verlaten gebouwen, vaak in Oost-Duitsland. Het hoofddoel van de kunstenaars is om te kunnen experimenteren met nieuwe richtingen in hun werk. Niet zelden wordt gewerkt met materiaal dat ze ter plekke aantreffen, na vijf weken volgt dan een expositie van twee dagen. Vaak is het de dynamiek van verval die een rol speelt.

De ‘Wenteltrap’, die in een geheel wit vertrek is geplaatst, past in die lijn. Besselink vroeg zich eerst af of hij de trap kaal moest maken en opschuren, maar uiteindelijk vond hij het spannender om hem zo te laten en het contrast met de witte ruimte te gebruiken. Door de felle lamp waardoor het licht uit één richting komt, worden de treden een voor een zichtbaar, daarna verschijnt pas de achterkant van de treden. Besselink heeft de snelheid van het draaien berekend op de voorbijgangers. Hij wil dat tijdens het langslopen zichtbaar wordt dat er beweging is.

Overdag als de zon op de ramen staat, is het wat lastiger te zien, maar vooral ’s avonds als de lampen branden, trekt de trap veel aandacht. “We krijgen heel veel leuke reacties, ook van de kunstenaars die hier in de buurt wonen,” zegt Merks.

 

‘Wenteltrap’ van Willem Besselink in De Spelonk t/m 19 juni, Valkenboslaan 74. Meer informatie www.despelonk.nl

 

 

 

 

 

 

Levende labyrinten en raatvormige aanhangsels

Kunstenaars André Kruysen en Ton van Kints exposeren met nieuw werk in Galerie Ramakers.

Artikel Den Haag Centraal van 11 maart 2021

Bij Galerie Ramakers aan de Toussaintkade is op afspraak de tentoonstelling ‘What’s On’ te bekijken. Een bijzondere duo-tentoonstelling van de Haagse kunstenaars André Kruysen en Ton van Kints met werk dat heel verschillend is maar prachtig combineert in één ruimte.

Sculpturen van André Kruysen (1967) zijn al in diverse internationale musea vertoond. In 2011 won hij de Ouborgprijs, de Haagse stadsprijs voor beeldende kunst. Dat resulteerde in een expositie in het Kunstmuseum. Nog net voor coronatijd, in 2020, ontwierp hij ‘De boom der Vrijheid’ voor een Apeldoornse winkelstraat. Een aluminium constructie die de hele gevel bedekt en waar levend groen in verwerkt is. Op de Grote Markt in centrum Den Haag staat zijn bronzen beeld ‘Rondanini’.

Kruysen zou je een poëtische onderzoeker kunnen noemen. Hij maakte een aantal sculpturen als voorstudies voor zijn grotere werk ‘Inner Vision’, die stuk voor stuk nieuwsgierigheid opwekken. Als materiaal gebruikte hij Acrylic One, dat bestaat uit een pasta van acryl vermengd met eiwitten, een heel sterk en licht materiaal in de kleur van gips.

“Ik ben al drie jaar bezig om het verloren gegane kunstwerk ‘Testa+Casa+Luce’ uit 1912 te bestuderen. Het is gemaakt door Boccioni, een Italiaanse futuristische beeldhouwer. ‘Inner Vision’ is er een hedendaags antwoord op. Waar Boccioni zijn blik op de toekomst richtte, naar buiten dus, kijk ik naar binnen. Ik sta stil bij de vaak funeste uitwerking van het modernisme op de wereld,” zegt hij. “Te midden van onze snelle beeldcultuur zoek ik rustpunten.”

 

Licht

Kruysen focust in zijn werk op het sacrale licht dat van binnenuit komt. Zijn architectonische bouwwerken hebben iets van labyrinten met gangen en tunnels, waar dat licht een eigen rol in speelt. Het is alsof je bij een levend brein naar binnen kijkt. Hier en daar is het werk rafelig, afgewisseld met gladde en strakke delen.

“Mijn werk heeft verschillende verdwijnpunten, je kunt niet één standpunt innemen, het verandert bij elke stap die je zet. Je ziet ook nooit de directe lichtinval, het is altijd een weerkaatsing.”

Bij een enkele sculptuur is een plastic mannetje gezet om de schaal aan te geven die hij in zijn hoofd heeft voor het uiteindelijke werk.

Ook Ton van Kints (1955) is geen onbekende in de wereld van kunstliefhebbers. Met zijn serie ‘Koekoeksnesten’ exposeerde hij eerder bij Galerie Ramakers. Hij zaagt ronde vormen uit een plaat, die hij een slag draait en dan terug dwingt in het ontstane gat. Het past eigenlijk niet, zodat een enorme spanning ontstaat.

“Doordat het niet past krijgt het iets ongerijmds, alsof je een ei in een vreemd nest wilt proppen. Vandaar de naam ‘Koekoeksnesten’. Ze bestaan niet, maar je kunt ze wél maken.”

Van Kints is constant in gevecht met zijn materialen, sommige werken zet hij aan de kant, om er later weer mee verder te gaan. Soms zit er wel vijftien jaar tussen.

 

Manisch

“Ik werk manisch, ik maak heel veel en gooi nooit iets weg. Soms doet een afzonderlijk werk het niet goed, maar met z’n tweeën of meer wel. Ik stapel en schroef ze dan op elkaar om er daarna gekleurde epoxy overheen te gieten. Ik ben eigenlijk kunststof gaan toevoegen om te camoufleren. Er ontstaat een soort industriële coating die mij rust geeft, ik sluit een historie van beslissingen af met een laag schoonheid.” Het zwarte werk ‘Nr 3 Antraciet’ heeft zo’n sterke glans dat het als een donkere spiegel werkt. “Het is bijna kosmisch,” zegt hij, “maar er zit wel een heel gevecht onder.”

 

Imker

Nieuw in Van Kint’s werk zijn de raatvormige aanhangsels. “Ik ben sinds vijf jaar imker. Hier zie je mijn frustratie als bijenhouder. Ik ben een paar keer zo’n heel bijenvolk kwijtgeraakt, dan had ik dus niet goed opgelet. De honingraten zijn vergroot en met een 3D printer uitgeprint. Dit zijn de zwermcellen waar de koningin in zat. Zij kan een heel nieuw volk maken, daarom plakte ik het aan een werk waar ik niet tevreden over was, om het als het ware nieuw leven in te blazen.”

Het werk ‘Back to Back’ heeft een prachtige roomwitte kleur en een eigeel aanhangsel. “Het is ooit van zwart velours geweest, daarna rood. Ik heb bijna acht bussen wit gebruikt om deze kleur te krijgen. Waar ik nu over aan het nadenken ben,” zegt hij peinzend, “is dat ik van dit werk een mal wil maken om het dan in zijn geheel in transparante epoxy te gieten. Bijvoorbeeld in een soort ‘suikerbeesten-roze’.” In zijn hoofd is hij alweer terug in zijn atelier.

 

André Kruysen en Ton van Kints, ‘What’s-On’,  in Galerie Ramakers t/m zondag 18 april 2021. Meer informatie www.galerieramakers.nl

 

 

 

 

 

 
Bowie achter de ramen

Artikel in Den Haag Centraal van 21 januari 2021

Arjan van Gent maakte een eerbetoon aan de op 10 januari 2016 overleden popster David Bowie. ‘My Tribute to Bowie’ is te zien als raamtentoonstelling bij Pulchri Studio aan het Lange Voorhout.

De portretten van kunstenaar Arjan van Gent (50) zijn voor hem een manier om met grootheden in contact te komen. Hij zorgt ervoor dat ze zijn werk onder ogen krijgen en signeren, waarna niet zelden een uitnodiging volgt, backstage of bij een andere gelegenheid. Zo kwam hij in contact met de ex-bandleden van popster David Bowie (1947 – 2016), die voor hem ‘de Picasso van de popmuziek’ is.

In juni 2020 was een tentoonstelling van het werk van Van Gent in Pulchri Studio gepland ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag, maar deze werd opgeschoven vanwege de corona maatregelen. Een nieuwe datum werd geprikt: 9 januari. “Het was voor mij bijna magisch toen ik me realiseerde dat het exact de datum is tussen de geboorte- en sterfdag van David Bowie op 8 en 10 januari,” zegt Van Gent. “Het moest zo zijn,  want zo ontstond het plan om de tentoonstelling geheel aan hem te wijden.”

In de Klinkenberggalerie, die uitkijkt op het Lange Voorhout, maakte hij de raamtentoonstelling ‘My Tribute to David Bowie’. Het werk wordt verlicht tot elf uur ’s avonds, op de achterwand worden liveconcerten van Bowie geprojecteerd.

 

Tranen

“Zeven ex-bandleden van Bowie hebben inmiddels portretten van mij aan de muur hangen. Alles kwam min of meer in een stroomversnelling, toen mijn neef Jeroen de Rijk, die percussionist is, uitgenodigd werd om mee te spelen tijdens de tour ‘A Bowie Celebration’. Hij werd gevraagd door Mike Garson, Bowie’s vaste pianist en bracht mij in contact met de bandleden. Toen ik Garson in 2019 in Paradiso een portret aanbood, was hij bijna in tranen, omdat zijn huis en studio in Californië tijdens de bosbranden van 2018 waren afgebrand. ‘Thank you so much for the first contribution to my new art-collection’, zei hij.”

Op de tentoonstelling is een aantal portretten van Bowie te zien, op een andere wand hangen die van alle bandleden. Van Gent werkt met een techniek die afgeleid is van de onderschilderingen van olieverfportretten, daarnaast zijn de tekeningen van Dürer een inspiratiebron geweest. Op donkergetint papier schildert en tekent hij met waterverf en kleurpotloden in sepia en wit, waarmee hij licht en donker aangeeft en zeer plastische vormen ontstaan. “Ik gebruik de ouderwetse techniek omdat ik deze muzikanten de iconen van onze tijd vind. Ik wil hun letterlijk en figuurlijk een gezicht geven.”

 

Romy Haag

Een mooi verhaal is verbonden aan het portret van Bowie met Romy Haag, een van oorsprong Nederlandse transseksueel die - zo gaat het verhaal - David Bowie hielp zijn seksuele geaardheid te ontdekken. Haar achternaam verwijst naar haar geboorteplaats Den Haag. Bowie ontmoette haar in Berlijn waar ze nachtclub annex travestie-theater ‘Chez Romy Haag’ had en waar beroemdheden als Mick Jagger, Elton John en Freddy Mercury kwamen. De twee kregen een passionele relatie en woonden anderhalf jaar samen. Van Gent maakte een portret van hen, dat hij persoonlijk aan Romy Haag overhandigde. “Ze vertelde mij dat een aantal regels uit het nummer ‘Heroes’ door haar persoonlijk geschreven zijn, dat weet niemand,” zegt hij.

 

Mondkapje

Hier en daar is nonchalant een mondkapje met een zwarte ster opgehangen, een verwijzing naar het laatste album van Bowie: ‘Blackstar’. Op dit album staat ook het nummer ‘Lazarus’ dat speciaal gecomponeerd is voor de gelijknamige musical die door de Nederlandse Ivo van Hove geproduceerd werd en in 2015 in New York in première ging.

”In coronatijd begon ik filmpjes te maken van mijn werkwijze. Ik wist dat Bowie vaak schilderde terwijl Mike Garson piano speelde. Kunnen we dat niet een keer omdraaien? e-mailde ik hem. Hij speelde een persoonlijke interpretatie van het nummer ‘Where are we now’ in bij mijn filmpje.”

De filmpjes waarin Van Gent aan het werk is, zijn op YouTube te vinden. Zijn complete en uitgestelde tentoonstelling ‘Op de vleugels van mijn tijd’ wordt aangevuld met ander werk en zal vanaf 26 januari in Pulchri Studio te zien zijn. Voor een persoonlijke rondleiding met de kunstenaar zelf, kunnen belangstellenden reserveren via galerie@pulchri.nl.

 

‘My Tribute to David Bowie’ t/m zondag 28 februari en ‘Op de vleugels van mijn tijd’ van 26 januari t/m zondag 28 februari, Pulchri Studio. Meer informatie www.puchri.nl.

 

 

 

 

 

 

 

 

Poezenkwartet maakt reis door de tijd

Artikel in Den Haag Centraal van 3 december 2020

Ella van Schaik maakte veertig jaar geleden een poezenkwartet, dat in heel Nederland bekend werd. Nu is er een herziene uitgave.

“Een poes is anders dan een hond,” zegt kunstenares Ella van Schaik. “Je weet wat je eraan hebt en ze zijn erg knuffelbaar. Je kunt een kat oppakken en vasthouden als een baby. Ze laten je als het moet ook met rust, veel schrijvers hebben daarom een kat.” Haar eerste poezenkwartet (kaartspel) kwam uit in 1981. Het verkocht destijds zo goed dat als het een boek was geweest, je het een bestseller had kunnen noemen. Van Schaik woont al veertig jaar in een knus huis op de Denneweg, dat vol staat met kunst en antiek. Op de bovenverdieping is haar atelier en staat een etspers. Haar rode kater ‘Koekie’ ligt behaaglijk uitgestrekt op de verwarming en komt af en toe nieuwsgierig poolshoogte nemen.

Van Schaik gaf na de kunstacademie twaalf jaar les op middelbare scholen en werkte daarna een tijdje in de bekende Galerie Orez in de Javastraat, waar toen veel kunstenaars van de zogenaamde NUL-groep exposeerden. “Ik kreeg op een gegeven moment de behoefte om zelf weer iets te gaan doen en nam etsles bij Gerard Lutz op de Vrije Academie. Mijn eerste ets werd een poes, bij toeval. Het resultaat zette ik in een bescheiden hoekje van de galerie en groot was mijn verbazing toen die ets direct verkocht werd. Het liep als een trein. Galerie Arta ging mijn werk verkopen en ook De Haagsche Courant wijdde er een artikel aan. Al snel daarna verkocht ik mijn prenten van poezen via de Libelle en kwam het poezenkwartet uit. Dat werd uitgegeven door Ulysses, die hier op de Denneweg ook een boekhandel had.”

Litererair

“Op een feestje ontmoette ik biograaf en Couperuskenner Frédéric Bastet die voor de NRC schreef,” zegt Van Schaik. “Bastet betekent ‘kat’ in de Egyptische mythologie en dat was voor hem een reden om een hele pagina over zijn naam te schrijven, met illustraties erbij van mijn poezenkwartet. Toen ging het helemaal los, mijn kwartet ging het hele land door. Er zijn sindsdien vier herdrukken geweest en nu dus de vijfde. Mijn poezen maken een reis door de tijd.”

Ze brengt me een grote schaal waar de schoongepoetste etsplaatjes in liggen. “Ik heb de oude plaatjes opnieuw gebruikt en bijgewerkt. Ook de teksten zijn veranderd en aangepast. De recensenten vonden destijds dat het kwartet een literair tintje had.”

Daar valt zeker iets voor te zeggen. In de serie ‘Status’ vinden we de ‘Asielkat’ en de ‘Zwerfkat’, onder ‘Uitdrukkingen’ vallen de ‘Verzopen kat’ en de ‘Kat in de zak’, maar er is ook een serie ‘Auteurs’ met onder anderen Gerard Reve als een dikke kat die je zijn achterste toekeert en de arrogante kat Harry Mulisch. “Die vind ik echt op hem lijken,” zegt Van Schaik heel serieus.

Het kwartet bestaat uit 48 kaarten en wordt opnieuw uitgeven door de drukker van het eerste kwartet: Van den Dool in Sliedrecht. Het spel is verkrijgbaar bij boekhandel Paagman en te bestellen bij de overige boekhandels. ‘Voor Koekie’ staat op het doosje.  
 

‘Poezenkwartet’ van Ella van Schaik, 14,95 euro. Voor meer informatie www.ellavanschaik.google.sites.com                                                                                                                    

 

 Vlaggen en verwondering

Artikel in Den Haag Centraal van 19 november 2020

Een bijzonder kunstproject van Siebrand Weitenberg gaf een afgelegen bergdorp in Nepal een school. Nu hij zestig wordt wil hij meer doen.

Bijschrift toevoegen

Schilderen en reizen zijn de twee grote passies in het leven van kunstenaar Siebrand Weitenberg. Nu hij dit jaar zestig wordt, wil hij dat vieren met een project dat een vervolg is op een kunstproject van tien jaar geleden. Hij kreeg het destijds voor elkaar dat het bergdorp Chimding in Nepal, een eigen school kreeg. Het dorp ligt hoog in de bergen, vlakbij de Mount Everest en is alleen te voet bereikbaar. In 2011 maakte hij met veertien andere Haagse kunstenaars boxen met kunstwerken en haalde op die manier 20.000 euro op. Stichting Chimding zorgde ervoor dat het geld goed terecht kwam. De bewoners van het dorp bouwden zelf een school met de geschonken materialen en kregen ook nog loon uitbetaald. De stichting zorgde daarnaast voor leermaterialen en trainingen voor onderwijzers.

Een aantal van de deelnemende kunstenaars, onder wie Weitenberg, reisde er destijds heen om bij de opening van de school te kunnen zijn. “Dat was een voettocht door de bergen, van zeven dagen heen en zeven dagen terug,” zegt Weitenberg.    “Het was een groot avontuur. Ik ben daarna nog een paar keer terug geweest. Nepal is een van de mooiste landen die er bestaan, maar de mensen zijn er heel arm.”

 

Gebedsdoekjes

Deze keer doet Weitenberg het alleen. Hij maakte zestig kleine werken op paneel die hij vanaf 22 november - zijn verjaardag - gaat veilen via zijn website www.sjaweitenberg.com. Het startbedrag van elk werk is 60 euro, de opbrengst gaat naar Stichting Chimding.

Het werk is af. Het zijn drie series geworden met als thema natuur, cultuur en de reis die hij maakte. De panelen zijn 30 bij 30 centimeter. Normaal werkt hij met olieverf, maar nu gebruikte hij acryl-inkt. “Dat is prachtig materiaal, geweldig van kleur, je kunt er echt mee toveren. Ik maak eerst een tekening met vernis en dan voeg ik de kleur toe. De inkt heeft een heel bijzondere parelmoerachtige glans.”

Tussen de paneeltjes zitten prachtige landschappen met besneeuwde bergtoppen, maar ook heel bijzonder zijn de werken waar de typische sfeer van Nepal op weergegeven is. Een steeds terugkerend beeld zijn de gebedsdoekjes. “Die wapperen overal. Nepal is een kleurrijk land met al die gebedsvlaggen, de mensen zijn gastvrij en vriendelijk. Aan snoeren die door de hele vallei hangen, zijn stukken stof in verschillende kleuren vastgemaakt, waar gebeden op geschreven zijn. Het idee erachter is dat de wind ervoor zorgt dat die gebeden door het hele land reizen.”

 

Romanticus

Op een van de panelen staat de beroemde en grootste ‘stoepa’ van de hoofdstad Kathmandu afgebeeld. Het is een boeddhistisch bouwwerk dat relieken van een heilige bevat, een ronde constructie op een vierkante verhoging. Lange strengen met gebedsvlaggen zijn aan de top vastgemaakt. “Overal staan dit soort monumenten, maar dan meestal veel kleiner, met een haar of een nagel van Boeddha erin en vaak op verlaten plekken. Je hoort dan alleen maar het wapperen van die ontelbare vlaggetjes. De mensen doen er hun gebed en gaan weer terug,” zegt Weitenberg. Hij maakte er een serie van met bijzondere vormen en soms heel felle kleuren.

Op een ander werk staat een reiziger die over een smalle hangbrug loopt en waar witte lappen aan de leuningen geknoopt zijn. “Als je voor het eerst het dorp in komt, krijg je van iedereen een witte sjaal, tot je helemaal ingepakt bent. Het is dan de bedoeling dat je die sjaals zelf aan een brug knoopt. De lange hangbruggen gaan van de ene naar de andere vallei.”

Zijn liefde voor het land blijkt uit elk afzonderlijk werk. “Het bijzondere van Nepal is, is dat je continue in verwondering bent. Die bergen zijn al gigantisch mooi, en dan wil ik ze nóg mooier maken. Ik ben een romanticus.”

Er worden plannen gemaakt voor het inrichten van een nieuwe bibliotheek, maar het is niet ondenkbaar dat het geld besteed wordt aan voedselhulp. “De Nepalezen leven van het toerisme en alles ligt daar nu stil vanwege Covid-19.”

 

Siebrand Weitenberg. Veiling voor Stichting Chimdung vanaf 22 november. Meer informatie www.sjaweitenberg.com/60